Solliciteren met AI, handig voor inspiratie of leidt het tot eenheidsworst?

Jasper Lukkezen merkte het onlangs bij het lezen van 177 sollicitatiebrieven. Hij is directeur van BoFEB, het economentraineeship bij de Rijksoverheid en moest nieuwe trainees aannemen. "Ten opzichte van vorige sollicitatierondes zijn de echt slechte brieven eruit. De typfouten, de warrige constructies verdwijnen. Tegelijkertijd zijn de brieven ook veel meer op elkaar gaan lijken."

Steeds dezelfde zin

Dat komt door het gebruik van AI, is zijn sterke vermoeden. "Je ziet dezelfde soort zinnen steeds terugkomen. Bijvoorbeeld: 'dit traineeship spreekt mij aan omdat het de ideale combinatie biedt van inhoudelijke verdieping, praktijkervaring en maatschappelijke impact'."

En zo waren er meer AI-zinnen die hij vaker zag. Daardoor hadden brieven vaak te weinig persoonlijke informatie, vindt Lukkezen. "Meer dan vroeger. Kijk, er zijn gewoon steengoede brieven, heel persoonlijke brieven. En ook best wel veel generieke brieven met dit soort zinnen erin, waar je geen punten voor krijgt. Je moet er iets in stoppen dat echt iets over jezelf vertelt. Je moet een beetje opvallen."

Vogelvlucht

Toen AI-tools als ChatGPT voor het eerst uitkwamen, begonnen mensen ze voorzichtig te gebruiken, zag Djurre Holtrop, hoofdonderzoeker organisatiepsychologie bij Tilburg University. Maar nu neemt het gebruik echt een vlucht. "Ik denk dat het vooral jongeren zijn en dat oudere generaties het nog niet volledig hebben omarmd."

Hij vindt dat het gebruik van AI bij een sollicitatie zeker positieve kanten kan hebben. "Ik denk dat als je het slim gebruikt, dat de tool voor jou juist een assistent is. Die je helpt om je gedachten goed op papier te krijgen. Je moet scherp blijven op de inhoud, dat het wel over jou gaat."

Handig hulpmiddel

Francesco Plas is sollicitatietrainer bij het UWV en ziet AI toch vooral ook als een handig hulpmiddel voor mensen die een nieuwe baan zoeken. "Solliciteren is best lastig voor veel mensen. En het is zonde als iemand wel goed is in een nieuw beroep, maar dat niet goed over de bühne kan krijgen. En AI kan daar dan bij helpen."

Hij vindt wel dat mensen hulpmiddelen als ChatGPT kritisch moeten gebruiken en die niet al het werk laten doen. "Veel jongeren laten AI nu hun sollicitatiebrief schrijven, knippen en plakken en klaar is Kees."

Oefengesprek met chatbot

Maar dat is volgens hem niet hoe je het moet inzetten. "Maar maak bijvoorbeeld zelf een cv en sollicitatiebrief en laat AI dat vergelijken met de vacaturetekst. Vraag dan dingen als 'wat matcht er, wat ontbreekt, wat kan ik nog aanvullen?' En het is dan aan jou zelf om te kijken of ChatGPT gelijk heeft, wat je in die feedback herkent en wat je ervan gebruikt."

Hij adviseert mensen ook vaak om een sollicitatiegesprek te oefenen met AI-chatbots. "Laat ze bijvoorbeeld tien vragen stellen alsof ze de werkgever zijn. Geef daar antwoord op en laat de AI daar dan weer feedback op geven. Daar staan dan vaak heel zinvolle dingen in."

Volgens Holtrop van Tilburg University is gebruik van AI vaker goed dan slecht voor je sollicitatiekansen. "Wij zien in onze onderzoeken dat je beter wordt beoordeeld als je een AI-tool gebruikt om een motivatiebrief te schrijven. Dus je doet jezelf tekort als je het niet gebruikt. Zorg gewoon dat de brief jou beschrijft en gebruik AI om je te coachen bij het schrijven van zo'n brief."